3 Şubat 2017 Cuma

"Bayan" Erkek Adı Olur Mu?




Türk kültürünün ölümsüz eseri Divân-ı Lügati’t-Türk'te ve Ebû Hayyan'ın eserinde "bay" sıfatı eski Türkçe'de zengin anlamında kullanılmaktadır. Merhum tarihçilerimizden İsmail Hâmi Dânişmend, bu konuy­la ilgili şöyle bir anekdot naklediyor: "Kanunî Sultan Süleyman'ın meşhur Kânunnâme-i Âl-i Osman'ın ikin­ci bölümünde, adam yaralamış bir suçluya verilecek para cezasından bahsedilirken bu kelime şöyle kullanı­lır. (.... uran kişi bay olup bin akçeye ya ziyâdeye gücü yetse iki yüz akçe cerime alına. Ve orta hallû olsa yüz akçe vere, çok fakir olsa elli akçe cerime vere.)"

Kaşgarlı'nın Divân-ı Lügati’t-Türk'ünde "bay" kökünden çıkmış kelimeler de vardır. Meselâ 'bayıl­mak' zenginleşmek ve 'bayıltmak' da zenginleştirmek demektir. İşte bunlarla anlaşılıyor ki bugün biz bir ha­mala yahut işçiye bile 'bay' diye söylerken zavallıya zenginlik yüklemiş olduğumuzun farkında bile değiliz.

Ayrıca 'bay' sıfatı erkeklere özgü değildir. Zengin bir kadına da 'bay' denilebilir.

“Bay gibi “bayan” da insanı kahkahalarla güldüre­cek bir ünvan taslağıdır. Bu kelime Moğolların kullan­dıkları bir erkek adıdır. 'E. Blachet'nin İntroduction â l’histoire des Mongols' adındaki eserinin 1910 Leyden baskısının 274. sayfasında Dobun Bayan isminde bir Moğol prensinden ve 315. sayfasında da Timurlenk soyundan başka bir “bayan”dan söz edilir. Hatta aynı eserin 64. sayfasında da ünlü Timur'un Bayan Ağa adındaki amca oğlunun adı vardır. İşte bütün bunlar­dan anlaşılacağı gibi “bayan” bir kadın adı yahut sıfatı değil, bir erkek adıdır.



Tebessüm Ve Tefekkür
Dursun Gürlek

Kubbealtı


2 yorum:

  1. Bu konu baya tartışılmıştı.O yüzden bayan yerine kadın ibaresi kullanılıyor artık...

    YanıtlaSil
  2. TDK eskiden de kötüydü kelime türetmede şimdi de kötü. :(

    YanıtlaSil