13 Kasım 2016 Pazar

Sapan



Bize Vekî ve Yezîd ibn Hârûn tahdîs ettiler. Lafız Yezîd'indir: Onlar da Kehmes ibnu'l-Hasen'den; o da Abdullah ibn Bureyde'den; o da Abdullah ibnu Mugaffel (r)'den. Abdullah ibnu Mugaffel (r) bir kimseyi sapan ile taş atarken gördü de ona:

- Böyle taş atma! Çünkü Rasûlullah (s) böyle sapan ile taş atmaktan (ümmetini) nehyetti -yâhud sapanla taş atmayı çirkin görürdü- demiştir.

Râvî İbn Mugaffel devamla:
- Şübhesiz bu sapan taşıyle ne av avlanır, ne de düşman paralanır ve öldürülür. Ancak bu taş bâzen diş kırar bazen de göz çıkarır, demiştir.

Abdullah ibn Mugaffel bunun ardından bir müddet sonra o kimseyi yine sapanla taş atarken görmüş de ona:
- Ben sana Rasûlullah (s)'ın sapan taşı atmayı nehyettiği -yâhud bu atışı çirkin gördüğünü- tahdîs edip söylüyorum da sen hala atmaya devam ediyorsun! Artık seninle bundan sonra şu kadar şu kadar zaman konuşmam! demiştir.(*)



(*) Hadîs başlığı tavzih etmektedir. Bu hadîsi Abdullah ibn Mugaffel'den büyük bir Türk âlimi ve hâkimi Ebû Sehl Abdullah ibn Bureyde rivayet etmiştir. İbn Bureyde Eslemî'dir. Gerek kendisi, gerek büyük kardeşi Süleyman ibn Bureyde büyük bir medeniyet merkezi olan Merv'de ve Türk camiasında uzun zaman hâkimlik yapmışlardır. Bu sebeble Mervezî nisbetiyle meşhurdurlar. İlk önce Süleyman ibn Bureyde kaadı olmuş ve yüzbeş târihinde vefat etmiş, sonra Abdullah kaadı olup bu vazifede iken yüzonbeş târihinde vefat etmiştir.

Sapanla taş atılarak vurulan hayvan etinin haram olması, âyette haram olduğu beyân edilen "Mevkûze", yânî tokaçla ve sopa ile vurularak öldürülen hayvan nev'inden olması i'tibâriyledir. Bir de baş tarafta geçen el-Mâide: 94. âyette halâl av, "Ellerinizle tuttuğunuz ve mızraklarınızla vurduğunuz"  diye vasıflamıştır. Sapanla vurulan hayvan bu av sıfatını hâiz değildir, mevkûzedir. Mevkûze de halâl değildir. Meğer ki, hayvan ölmeden yetişilip diri iken kesilmiş olsun. Böyle olursa etini yemek caizdir.
Bu hadîsin içine aldığı mühim bir hüküm de  Abdullah ibn Mugaffel'in sapan atan kimseye "Artık bundan sonra seninle asla konuşmam" deyip küsmesidir.




Sahîh-i Buhârî Ve Tercemesi

Ötüken


1 yorum: